Amigoe

gewoon veel RSS nieuws

SPD lijdt een aantal forse nederlagen

Het begint met Europa. In het 28 pagina’s tellende slotdocument van de coalitieverkenningen – 26 als je inleiding en slotwoord wegdenkt – zijn de volle eerste drie aan dat thema gewijd. Duitsland wil de EU vernieuwen, de Frans-Duitse as laten spinnen en de eurozone hervormen. Duitsland is bereid meer te betalen, staat er, om de EU, en vooral het Europese parlement, sterker te maken.

Lees verder na de advertentie

De invloed van SPD-leider Martin Schulz is voelbaar. De voormalig Europarlement-voorzitter noemde Europa deze week bij herhaling zijn topprioriteit: een regering met hem erin ‘zal Europa sterker maken’. Waarvan akte. Een klinkende overwinning is die pro-Europese toon nauwelijks te noemen; ook Merkel is immers voor Europa en de paragraaf telt vooral grote, vage woorden. Maar in tijden van rechts-populisme – sinds kort ook present in de Bondsdag – is zoveel positiefs over Europa op zich al een stellingname, en zo heeft Schulz alvast iets om mee naar huis te nemen.

Het was geven en nemen als het gaat om migratie, maar CDU/CSU lijkt te hebben gewonnen

Dat kan hij gebruiken. Op 21 januari kunnen de SPD-leden hem op een beslissend partijcongres nog terugfluiten. En onder die leden heerst scepsis. Schulz zal ze moeten overtuigen dat hij de koers van de nieuwe regering heeft weten te bepalen en meer is dan een soort conducteur op de christen-conservatieve sneltrein van Angela Merkel en Horst See­hofer. De SPD-onderhandelaars verspreidden gisteren al direct een lijst met zestig inhoudelijke overwinningen onder hun achterban.

Investeren


Zo roemen ze hun inbreng op het gebied van onderwijs: de nieuwe coalitie wil de federale overheid meer invloed geven (scholen zijn in Duitsland een zaak voor de deelstaten) door fors te investeren. Iets waarvoor de SPD campagne voerde. Op andere ‘overwinningen’ valt af te dingen. Zo zijn de SPD-verkenners trots dat de nieuwe regering de pensioenen tot 2025 op hetzelfde niveau houdt, maar volgens critici zou dat sowieso zijn gebeurd. Er komt een ‘terugkeerrecht naar voltijd’ voor mensen die ervoor kozen om deeltijd te werken – maar niet voor kleine bedrijven, iets waarvoor de SPD juist zo vocht tijdens de vorige regeerperiode.

En ja, de ziektekosten zullen weer, zoals vroeger, evenredig door werknemers en -gevers worden gedeeld worden – nu betaalt de werknemer het meest. Maar eigenlijk wilden de sociaal-democraten het hele stelsel hervormen met een ‘burgerverzekering’. Dat is niet gelukt.


Nederlagen


De SPD leedt meer nederlagen. Zo komen er geen hogere belastingen voor de rijken. Voor de SPD, die campagne voerde voor meer sociale gelijkheid, is dat pijnlijk. Verder wordt de mogelijkheid om mensen zonder reden te ontslaan niet afgeschaft: een bittere pil voor een arbeiderspartij. Kortom, gaan de arbeiders en de mensen aan de onderkant van de samenleving er met deze nieuwe coalitie genoeg op vooruit? Schulz’ partijleden zullen hun vraagtekens hebben.

Ambivalent zullen ze ook zijn als het gaat om migratie. Hier hebben beide partijen gegeven en genomen, maar vooral CDU/CSU lijkt als winnaar uit de bus te komen. Ze haalden in ieder geval een symbolisch belangrijke overwinning: de nieuwe coalitie voert een bovengrens in. Jaarlijks laat Duitsland maximaal 180.000 tot 220.000 mensen binnen, gezinsherenigers meegerekend.

Over gezinshereniging gesproken: daarover is er een compromis dat Schulz ook niet zonder enige moeite als ‘overwinning’ zal kunnen verkopen aan zijn leden. Het recht op nareizende familieleden is in 2015 voor mensen met een ‘subsidiaire’ status (niet erkend als vluchtelingen, wel recht op verblijf) opgeschort. De vraag was of dit recht definitief moet verdwijnen (wens van CSU). Het compromis: het recht verdwijnt niet, maar wordt beperkt tot 1000 per maand.

Op veel terreinen is het een en ander uit het SPD-programma terug te zien, maar veel trofeeën kan Schulz niet meenemen naar zijn leden. Het is de vraag of het genoeg is. Helemaal zeker zal Merkel van haar vierde kabinet nog niet zijn.


Vergadertijger Merkel bleef praten tot het lukte


Ze waren ‘zum Erfolg verdammt’, zoals de Tagespiegel het vorige week stelde: veroordeeld om te slagen. Niemand van de drie partijen (CDU, CSU en SPD) wilde het waarschijnlijke alternatief: nieuwe verkiezingen. En dus bleven ze praten. Bijna 24 uur lang, tot in de ochtend. Voor de verkenningen waren slechts vijf dagen uitgetrokken. Gisteren, op de laatste dag, stonden de moeilijkste onderwerpen nog op de agenda: belastingen, vluchtelingen, Europa. In kleine groepjes werd gezocht naar compromissen. 

Vanaf middernacht werd het ‘Chefsache’: een kwestie voor Merkel persoonlijk

Buiten bij het Willy Brandt Huis stond een heel leger van journalisten niks te doen achter hun camera’s die als geweren op de deur waren gericht: maar er kwam niemand naar buiten. Politici die als in een blitz-offensiefje in hun geblindeerde Mercedessen het gebouw bestormden, beenden zonder een woord te zeggen het gebouw in. Operatie ‘niet lekken naar de media’ lukte aardig, die laatste dag. Binnen moesten naar verluidt de mobiele telefoons worden ingeleverd.

Vanaf middernacht werd het ‘Chefsache’: een kwestie voor Merkel persoonlijk. Het onderhandelen ging nu nog alleen maar tussen CSU-zusterpartijchef Horst Seehofer, SPD-leider Martin Schulz en Merkel. Zelfs voor de beruchte vergadertijger die Angela Merkel is, was het een uitzonderlijke lange praatmarathon. Maar ze heeft dit keer haar reputatie waargemaakt – net zolang doorvergaderen tot er een akkoord op tafel ligt, zoals ze Brussel ook zo vaak een doorbraak forceerde, gewoon door de gesprekspartners dusdanig uit te putten dat die alleen nog maar naar huis wilden, diep onder de lakens wilden kruipen.

Enfin, dat is haar reputatie, die nu in ere hersteld is. Bij de vorige coalitieronde kreeg die een flinke deuk. Want met al haar legendarische uithoudingsvermogen bleek ze toen de tegenstellingen tussen CDU/CSU, FDP en Groenen voor een zogeheten ‘Jamaica-coalitie’ niet overbrugd te krijgen. Ondanks de nachtelijke sessies met pizza’s en dichte gordijnen bleek Merkel toen ook maar gewoon een mens. Ze had dus wat te bewijzen dit keer. Een andere kans zou ze niet krijgen: faalde ze, dan was dat het begin van haar politieke einde. Vrijdagochtend lag er een akkoord van 28 pagina’s.


Enkele plannen


De nieuwe coalitie wil dat er in 2025 evenveel vrouwen als mannen op openbare bestuursposten zitten. Mensen met kinderen moeten het op allerlei fronten makkelijker krijgen. Er komen geen belastingverhogingen en de wapenxeport wordt teruggeschroefd. Indirect erkent de nieuwe coalitie dat Duitsland zijn klimaatdoel voor 2020 niet haalt; het richt zich op 2030. Wel moet er eind dit jaar een tijdplan liggen voor het stoppen met kolen, een zogeheten ‘Kohleausstieg’. De ‘solidariteitsbelasting’ voor de ondersteuning van de armere oostelijke deelstaten wordt stapsgewijs tot 2021 met 10 miljard afgebouwd. Verder wil de nieuwe coalitie het gebruik van insectenverdelger glyfosaat in de landbouw drastisch reduceren en op termijn afschaffen.